Praktijk 'de Merel'
in Utrecht
- Inhoud
- Home
- Therapeuten
- Praktijkinfo
- Gezondheidscoach
- Voedingscoach
- Emotionele coach
- Klacht of ziekte
- Contact
- Downloads
- Links
- Diversen
- Sitemap
- Zoeken
Overgewicht
Overgewicht is een veel voorkomend probleem in onze tijd. Velen volgen daarvoor diëten, die bij de meeste mensen wel helpen zolang je ze volgt, maar daarna komt het verloren gewicht vaak snel terug en komen er meer kilo's bij dan je eerst kwijt was geraakt.
Vrijwel alle diëten zijn caloriearm, gebaseerd op de opvatting dat 'elk pondje door het mondje komt'. Uit onderzoek is echter gebleken dat de verschillen tussen de hoeveelheid calorieën die de meeste mensen eten klein zijn, of men nu slank, middelmatig of zwaar is. Ook een ander groot onderzoek uit 1997, in Amerika, toonde aan dat vetzucht (samenhangend met overgewicht) daar in de voorafgaande 10 jaar met 30% was toegenomen, terwijl het eten van vetrijk voedsel met ruim 10% gedaald was en het aantal mensen dat light producten was gaan eten, was gestegen van 20% naar ruim 75%!
De relatie tussen de hoeveelheid voeding (inclusief vet) die je eet en overgewicht, lijkt complexer dan lange tijd is gedacht.
- Het jojo effect ten gevolge van een dieet
- Diëten zonder beperking van calorieën
- Koolhydraten en overgewicht
- Hongergevoel of verzadigd zijn
- Overtollig vet, hoe raak je het kwijt?
- Beweging en overgewicht
- Stress en overgewicht, plus het gebruik van koffie e.d.
- Behandeling in de praktijk
- Meer lezen en bronvermelding
Het jojo effect ten gevolge van een dieet
Als je een caloriearm dieet gaat volgen, ervaart het lichaam dat er opeens 'een tekort' aan voedingsstoffen is, terwijl het eerst 'ruim voldoende' voeding kreeg. Als reactie gaat een oud overlevingsmechanisme een rol spelen, wat in tijden met hongersnoden zeer nuttig was: het lichaam gaat zuinig aan doen met zijn voedingsstoffen en functioneren op een 'spaarstand'. De lichaamstemperatuur wordt ietsje lager, het hart gaat iets langzamer kloppen, de ademhaling wordt iets minder frequent etc. Hierdoor heeft het lichaam minder calorieën nodig voor de lichaamsfuncties. Als je op den duur weer een groter aantal calorieën gaat eten en er dus opeens weer voldoende voedingsstoffen aanwezig zijn, dan blijft het lichaam nog een tijd lang op de spaarstand functioneren. Het weet immers niet hoe lang deze tijd van overvloed zal duren en het wil een vetvoorraad creëren voor een volgende 'hongersnood'. Het kan zelfs zijn dat het lichaam al in de tijd van het 'tekort' zichzelf gaat beschermen door meer vetcellen aan te maken, zodat elke hap die men eet maximaal benut wordt, ook voor het opbouwen van reserves om een volgende 'hongersnood' te kunnen overleven. Hoe vaker men een laag calorieën dieet heeft gevolgd, hoe sneller het lichaam extra vetcellen gaat creëren.
Zo ontstaat het verschijnsel dat je gewicht op en neer gaat als een jojo, waarbij je steeds moeilijker afvalt en meestal zwaarder wordt na (de eerste fase van) een dieet.
Diëten zonder beperking van calorieën
Atkins en Montignac zijn 2 voedingsdeskundigen die propageren om niet een beperkte hoeveelheid calorieën te eten als je af wilt vallen, maar om bepaalde stoffen sterk te beperken of combinaties van voedingsstoffen te vermijden. De koolhydraten spelen een sleutelrol in hun theorieën. Atkins uitgangspunt is het meest rigoureus: beperk de consumptie van alle koolhydraten. Bij het dieet volgens Montignac mag je wel koolhydraten eten, maar alleen koolhydraten met een lage glycemische index en splits je de consumptie van koolhydraten en vethoudende voedingsmiddelen. Dit is de grote lijn van hun uitgangspunten. Inmiddels zijn er nieuwe varianten opgekomen waarbij voeding die de bloedsuikerspiegel zo min mogelijk verhoogt, het belangrijkste is. Een te hoge vet- en eiwitconsumptie hebben namelijk ook nadelen.
Verschillende studies van de laatste jaren hebben aangetoond dat caloriebeperkte eiwitrijke diëten tot een grotere gewichtsdaling leiden dan caloriebeperkte vetarme en koolhydraatrijke diëten. Caloriebeperking heeft dus zin, maar het is belangrijk dat het niet calorie-arm wordt, omdat anders het lichaam weer gaat reageren als bij een 'hongersnood' en het jojo-effect gaat optreden.
Waarom zijn die koolhydraten zo belangrijk?
Koolhydraten en overgewicht
Als je eet wordt voeding omgezet in glucose en daardoor stijgt de glucosespiegel in je bloed (ook wel bloedsuikerspiegel genoemd). Uit onderzoek is gebleken dat dit bij koolhydraten veel sterker gebeurt dan bij eiwitten en bij vetten. Als de bloedsuikerspiegel stijgt, wordt het hormoon insuline aangemaakt door de alvleesklier. Insuline heeft namelijk als taak om hoge bloedsuikerspiegels te verlagen/ te normaliseren.
Insuline doet dit op 3 manieren:
1. Ze helpt het glucose om de lichaamscellen binnen te komen, zodat de cellen energie krijgen voor spierarbeid, het kloppen van het hart etc. (Energie voor de korte termijn)
2. Ze stimuleert de opbouw van reserve energie in de spieren en de lever. De naam van deze voorraadstof is glycogeen. (Energie voor de middellange termijn)
3. Ze bevordert de omzetting van bloedsuiker in lichaamsvet. (Energie voor de lange termijn)
Deze laatste mogelijkheid van insuline bepaalt de relatie tussen consumptie van koolhydraten en overgewicht. Volgens Atkins lijden vrijwel alle mensen met overgewicht aan een verstoring van de insulinehuishouding, wat insulineresistentie wordt genoemd. Hij schat dat de helft van de mensen met overgewicht (aanleg voor) diabetes heeft.
Andere voedingsdeskundigen vinden de theorie van Atkins onzin, dat je zoveel mag eten als je wilt, zolang het maar geen koolhydraten zijn. Volgens die deskundigen is het enige wat telt het aantal calorieën dat je eet, want het lichaam kan alle voedingsstoffen omzetten in glucose en via die omweg weer omvormen tot lichaamsvet . Uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen die het Atkinsdieet volgen helemaal niet zoveel calorieën consumeren als gedacht wordt. Mogelijk vallen zij dus ook gewoon af door net wat minder calorieën te eten dan gemiddeld. Misschien is het vooral belangrijk dat je wat minder calorieën eet zonder dat er een hongergevoel ontstaat. Er moet in ieder geval een goede balans zijn tussen de hoeveelheid calorieën die je consumeert en de hoeveelheid die je lichaam verbrandt voor lichaamstemperatuur, beweging etc.
Hongergevoel of verzadigd zijn
Er zijn diverse aanwijzingen dat een hoge insulinespiegel het gevoel van verzadiging remt. Mensen met boulimia (eetbuien) hebben namelijk hoge insulinespiegels en mensen met anorexia (die nauwelijks willen eten) hebben lage insulinespiegels.
Zolang je regelmatig koolhydraten eet waardoor het lichaam insuline gaat aanmaken, blijf je behoefte hebben om meer te eten. Zeker bij mensen met overgewicht, die vaak een verhoogde insulinespiegel hebben, kan dit een rol spelen. Mensen die het Atkinsdieet volgen hebben vaak het gevoel veel meer verzadigd te zijn door hetgeen ze mogen eten bij dit dieet. Vet heeft weliswaar per gram 2 keer zoveel calorieën als koolhydraten, maar als je nu maar 10 gram vet hoeft te eten om verzadigd te raken (een willekeurig getal), terwijl je bij 40 gram koolhydraten nog geen gevoel van verzadiging hebt, dan kun je beter meer vet en minder koolhydraten eten. Koolhydraten kunnen door het lichaam omgezet worden in vetten. Vooral bij mensen met diabetes type II gebeurt dit relatief snel. Misschien moet je daarom concluderen, dat vet niet te vermijden is. Kies dan maar voor goede vetten, in de vorm van vis en noten. Volle zuivelproducten zijn voor sommigen echter ook beter, als ze meer verzadiging geven dan de magere. En combineer die eiwitten en vetten vooral met heel veel groentes! Dat is mijn opvatting en die deel ik met veel natuurgeneeskundigen.
Overtollig lichaamsvet, hoe raak je het kwijt
Insuline wordt aangemaakt door de alvleesklier bij een hoge bloedsuikerspiegel. De alvleesklier maakt nog een hormoon aan om de bloedsuikerspiegel in balans te houden en dat is glucagon. Dat wordt aangemaakt als de bloedsuikerspiegel aan de lage kant is. Glucagon bevordert de omzetting van (lichaams)vet in bloedsuiker. In een periode waarin je weinig koolhydraten eet, gaat het lichaam dus vet verbranden om de energie te creëren die het nodig heeft. Zolang de bloedsuikerspiegel en dus de insuline hoog is, maakt de alvleesklier nauwelijks glucagon aan en worden vetten (ook cholesterol) vrijwel niet gebruikt als brandstof. Bij een dieet met weinig koolhydraten zakt de bloedsuiker- en insulinespiegel. Dan pas heeft glucagon de ruimte om die voorraad lichaamsvet te gaan verbranden.
Veel mensen die een dieet volgen met als doel de bloedsuikerspiegel laag te houden, hebben de ervaring dat hun cholesterolgehalte verbetert, terwijl ze meer vetten eten dan vroeger. (Cholesterol is een vet.)
Beweging en overgewicht
Naast voeding waarbij je slechte koolhydraten weglaat en minder verstorende koolhydraten beperkt gebruikt, is het belangrijk om voldoende te bewegen, want hierbij gebruik je de energie voor de korte termijn en de middellange termijn. Die energie kan niet meer worden opgeslagen en voorkomt verder overgewicht. Bewegen heeft ook nog andere positieve effecten die helpen om overgewicht en diabetes te voorkomen.
Om af te vallen door meer te gaan bewegen is echter niet makkelijk. Bij intensieve inspanning wordt de eerste 20 minuten de glycogeenvoorraad in de spieren gebruikt. Duurt de inspanning langer, dan wordt er deels glycogeen deels voorraad lichaamsvet aangesproken voor de verbranding die spierarbeid mogelijk maakt. Na 40 minuten inspanning komt de energie hoofdzakelijk van vetten en kan je dus af gaan vallen. Frequent bewegen is daarbij een voorwaarde. Het is beter voor de algehele gezondheid om vaak kort en intensief te bewegen dan een enkele keer per week langer dan 2 uur.
Stress en overgewicht, plus het gebruik van koffie e.d.
Ook stress speelt een rol als de insulinehuishouding verstoord is. Stresshormonen verhogen de bloedsuikerspiegel zeer snel en heftig. Deze functie was ooit zinvol om te overleven, want als je in het oerwoud een tijger tegenkwam, moest je heel snel kunnen wegrennen. Tegenwoordig ervaart het lichaam veel stress zonder dat we de vrijgemaakte bloedsuiker gebruiken voor beweging/ rennen. Dan moet de alvleesklier hard aan het werk om insuline aan te maken, om de bloedsuikerspiegel weer te normaliseren. Als dit vaak gebeurt kan de insulinehuishouding hierdoor (ook in combinatie met andere oorzaken) op den duur ontregeld raken.
Koffie en andere oppeppende middelen stimuleren de aanmaak van adrenaline en hebben dus indirect een bloedsuiker verhogende effect, wat ook de insulinehuishouding belast.
Behandeling in de praktijk
Mogelijk is er sprake van infectierestanten van de alvleesklier, bijnier of schildklier en verloopt de stofwisseling beter als die zijn aangepakt.
Bepaalde vitamines, mineralen en kruiden kunnen helpen om de insulinehuishouding te verbeteren.
Tijdens een consult kan ik praktische adviezen geven, gericht op uw persoonlijke voorkeuren en mogelijkheden.
Overgewicht gaat ook regelmatig samen met overgevoeligheid voor bepaalde voeding. Via kinesiologische testen kan uitgezocht worden of dat speelt en zo ja, voor welke voeding en of daar oplossingen voor zijn.
Verwante onderwerpen in deze website:
Meer lezen over de praktische uitwerking van de diëten:
Bronvermelding
© Natuurgeneeskunde-praktijk.nl 2003 - 2010
Deze website is een co-productie van Joop Letteboer (technische vormgeving) en Margreet Chardon (inhoud en styling). Margreet Chardon heeft de praktijk voor natuurgeneeskunde 'de Merel' in Utrecht opgericht. Op de teksten van deze website is het auteursrecht van toepassing. Voor alle op deze website vermelde informatie geldt de algemene disclaimer.
